Ngày 12/7, tại kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, UNESCO đã chính thức ghi danh quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa Thế giới theo hai tiêu chí: thể hiện truyền thống văn hóa nổi bật, và gắn với các giá trị tinh thần có tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Quần thể này trải dài trên địa bàn ba tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng. Đây là di sản văn hóa thế giới thứ 9 của Việt Nam, đồng thời là di sản chuỗi đầu tiên liên tỉnh, có tính hệ thống và liên kết vùng về không gian, văn hóa và cảnh quan.
Các điểm di tích được vinh danh gồm: Yên Tử (Quảng Ninh); Chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Ninh); Khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc (Hải Phòng). Điểm đặc biệt của quần thể là tính kết nối chặt chẽ giữa các di tích, tạo nên một không gian văn hóa – lịch sử xuyên suốt và có chiều sâu. Đây là vùng đất thiêng, nơi khởi nguồn và phát triển Thiền phái Trúc Lâm, dòng Phật giáo mang bản sắc Việt, do vua Trần Nhân Tông sáng lập vào cuối thế kỷ XIII sau khi từ bỏ ngai vàng, lên Yên Tử tu hành.
Bên cạnh đó, cụm di tích cũng gắn với danh tướng Trần Hưng Đạo và nhà tư tưởng Nguyễn Trãi tạo chuỗi liền mạch từ danh thắng, kiến trúc, điêu khắc, tâm linh tư liệu mộc bản và đặc biệt là các bậc tiền nhân lỗi lạc của lịch sử.
Việc được UNESCO ghi danh có ý nghĩa lớn trong việc nâng tầm hình ảnh văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Đồng thời, khẳng định năng lực hợp tác vùng trong việc xây dựng hồ sơ di sản liên tỉnh, một mô hình mẫu mực cho phát triển bền vững dựa trên giá trị bản địa.
Những mặt tích cực trên, cơ bản, ai cũng thấy sau mỗi đợt di sản Việt được UNESCO vinh danh. Song, việc quần thể di tích tại các tỉnh, thành phố phát triển công nghiệp rất mạnh như Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng được ghi danh đã tạo ra động lực cho các địa phương bảo vệ và phát huy giá trị di tích.
Các địa phương đã làm tốt công tác bảo tồn khai thác nay có thể tự tin dành thêm nguồn lực cho quần thể di tích đặc biệt này. Và, những địa phương vẫn được coi là tỉnh thành giàu có này cũng như “hổ thêm cánh” khi bên cạnh công nghiệp, các tỉnh này có thể đầu tư hơn vào văn hóa, du lịch, dịch vụ bài bản, có chiều sâu và có năng lực cạnh tranh cao.
Câu chuyện Ninh Bình nhận di sản rồi di dời hết các nhà máy xi măng khỏi vùng lõi, phát triển mạnh du lịch là minh chứng vẫn còn sống động. Và với việc vừa được UNESCO vinh danh cụm di tích trải dài hơn 800 năm gắn với bao danh nhân, câu chuyện cùng hàng loạt di tích, danh thắng hữu hình vẫn tồn tại là động lực vô cùng lớn để Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng đẩy mạnh du lịch di sản, du lịch sinh thái và du lịch tâm linh. Đây cũng là cú hích để các địa phương đầu tư bài bản hơn vào hạ tầng, dịch vụ, công tác bảo tồn và quản lý du khách.
Những tỉnh này sẽ vừa mạnh vì công nghiệp vừa trù phú về văn hóa, di sản. Phát triển công nghiệp cùng với du lịch, đảm bảo không gian cho văn hóa là hướng đi chắc chắn phải diễn ra. Vì cuối cùng, phát triển kinh tế là ưu tiên. Nhưng phát triển kinh tế xanh, gắn với chiều sâu lịch sử văn hóa vẫn là điều tốt đẹp nhất mà chúng ta nên hướng tới.
Giàu tốt rồi. Nhưng vừa giàu bền vững, vừa sang thì tốt hơn.
Mỹ Anh
Bắc Bling, 100 mâm cỗ và công nghiệp văn hóa
9X dựng ‘ngân hàng số’ di sản Việt
