MV Bắc Bling (Bắc Ninh) nổi lên như một hiện tượng văn hóa không chỉ bởi bài hát bắt tai, hơn cả, đó là hình ảnh gấm vóc quê hương với di sản đậm đặc và “bling” (tỏa sáng) nổi bật giữa thị trường âm nhạc.
Ca khúc là sự kết hợp của Hòa Minzy cùng nhạc sĩ Tuấn Cry và nghệ sĩ Xuân Hinh, đều là những người Bắc Ninh. MV có sự xuất hiện của hàng loạt di sản vật thể nổi tiếng của Bắc Ninh gồm: chùa Dâu, tranh dân gian Đông Hồ, Nhà hát Dân ca quan họ Bắc Ninh, đền Bà Chúa Kho, đền Đô, gốm Phù Lãng, bánh phu thê… Đồng thời, những di sản văn hóa phi vật thể cũng được đề cập đậm đặc như: quan họ, lễ hội đấu vật, kéo co, tín ngưỡng thờ mẫu, tục đốt vàng mã, tục têm trầu cánh phượng,…
Hơn cả, trong MV Bắc Bling (Bắc Ninh), di sản văn hóa trở nên gần gũi và sống bởi những chủ thể văn hóa vẫn đang sinh hoạt trong những không gian đậm đặc di sản ấy. Đó là 300 bà con từ học sinh cấp 1 – cấp 2 tới 90 tuổi của làng Lạc Xá – làng ca sĩ Hòa Minzy. Và đây chính là điểm mấu chốt làm MV trở nên sinh động, có hồn và bùng nổ.
MV thực hiện bởi “cả làng” ấy được quay ở làng trong 3 ngày. Cát-xê của các diễn viên, theo nữ ca sĩ chia sẻ: Thù lao là 1 chai nước mắm, 1 túi hạt nêm, 1 đôi dép và một chút tiền không đáng kể. Với bà con quê hương, đó là sự đóng góp tinh thần lớn lao, không thể đo đếm bằng vật chất.
Các diễn viên làng tuy không có kỹ năng diễn chuyên nghiệp, vẫn ngại ngùng trước ống kính máy quay nhưng sự nỗ lực vì đứa con gái làng đã làm nên những khuôn hình chỉn chu và sinh động. Hình ảnh bà lão 90 tuổi, răng đen, nhai trầu trong clip cũng mau chóng được lan truyền bởi nó không chỉ đẹp mà gợi nhắc rất nhiều trong ký ức và tâm khảm của nhiều người. Nó cũng mang bóng hình của câu thơ Hoàng Cầm: “Những cô hàng xén răng đen/ Cười như mùa thu tỏa nắng”.
Chưa hết, thay vì chọn khách sạn 5 sao, Hòa Minzy đã chọn chính nhà văn hóa làng mình làm nơi ra mắt MV. Tất cả diễn viên trong làng đều tham dự buổi họp báo với những ngôi sao showbiz, phóng viên hay thú vị hơn, Hòa mời cả làng và quan khách: 100 mâm cỗ như để tri ân – một cách thể hiên cũng rất… làng.
Ngay sau đó, UBND tỉnh Bắc Ninh cũng tặng Bằng khen cho ca sĩ Hòa Minzy vì đã truyền bá di sản địa phương, thúc đẩy du lịch. Đại diện tỉnh cũng chia sẻ quan điểm về chữ “Bling” trong tiêu đề mà một số người tranh cãi, mang hàng nghĩa tích cực, trẻ trung, tỉnh chấp nhận vui vẻ như cách chơi chữ của nghệ sĩ và giới trẻ.
Chúng ta nói rất nhiều về công nghiệp văn hóa với nhiều nền tảng lý thuyết khác nhau. Cá nhân tôi cũng dự rất nhiều hội thảo về truyền bá di sản văn hóa. Nhưng trường hợp Bắc Bling rõ ràng đã đặt một chỉ dấu rất rõ nét về hướng đi có thể tạo dựng công nghiệp văn hóa từ di sản, lan tỏa di sản bằng MV ca nhạc. Và đặc biệt nhất, đó là những bài hát, MV với tất cả những chân thành, tự tôn về làng ta, quê ta mà chính ca sĩ cũng là một người thực hành văn hóa địa phương.
Nhắc lại, Hòa Minzy trước nay thể hiện ngay trên truyền thông về tình yêu với làng quê mình. Cô đã từng bay từ TP HCM về làng và mời cả những sao số showbiz, trình diễn miễn phí trong hội làng. Bởi thế, vấn đề của Bắc Bling không phải là Hòa Minzy khôn ngoan, mà chỉ đơn giản là cô làm những điều cô muốn, cô tin và cô yêu.
Và rõ ràng, việc mời cả làng đóng MV, cùng 100 mâm cỗ ra ngày ra mắt, là điều giản đơn, tự nhiên như hơi thở khiến cô gái làng Lạc Xá có thể “leo Top” trên các bảng xếp hạng âm nhạc.
MV cũng đặt những chỉ dấu mới về những thành tựu trong công nghiệp văn hóa với tình cảm đơn sơ mà chân thành với di sản, gấm vóc quê hương.
Mỹ Anh
Hết thời “nhập siêu” văn hóa?
Được gì sau cái “gõ búa” của UNESCO?
